#Onderzoek: De nerts in Europa (teaser)

Young Mink on Seedskadee NWR

“De staat mag best een verbod instellen op de nertsenhouderij – als het maatschappelijk gevoelen daartoe aanleiding geeft. Maar als dat feitelijk een onteigening is, moet daar een redelijke vergoeding tegenover staan.”

J. Braakman (Boerderij Vandaag)[1]

Op 14 januari 2013 ging de Wet verbod pelsdierhouderij van kracht, tot grote woede van de nertsenhouders. Zij zouden tot 1 januari 2024 hebben om hun fokkerij te sluiten of om te bouwen naar een andere bedrijfsvoering. Een verbod op de fok van pelsdieren zou nertsen niet helpen, fokkers zouden met behulp van een EU-subsidie elders een bedrijf op kunnen zetten in bijvoorbeeld Polen, waar minder strenge welzijnseisen gelden.[2] Andere landen, zoals Denemarken, spelen gretig in op de ontstane gat in de markt.[3] Het verbod was gebaseerd op een ethisch argument en niet op dierenwelzijn, anders hadden nertsenfokkers wel de mogelijkheid gekregen om de leefomstandigheden van de nertsen in de fok te verbeteren.[4]

Naar aanleiding van het in werking gestelde verbod, stapten de nertsenhouders in mei 2013 naar de rechter om het verbod terug te draaien.[5] Mocht dat niet lukken zouden ze een vergoeding van 3 tot 6 miljoen euro per bedrijf eisen voor de te lijden schade door het verbod. In totaal zou dit neerkomen op een half tot 1 miljard euro.[6] Het verbieden van de nertsenhouderij zou onteigening zijn van eigendom door de Staat, iets wat verboden is volgens het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM) mits toe-eigening door de Staat niet wettelijk is vastgesteld en niet een redelijke vergoeding ter compensatie biedt. Deze vergoedingen zijn wel toegezegd maar op een dergelijk onduidelijke manier dat een nertsenfokker daar niet op kan bouwen, gaf de rechter in zijn uitspraak op 21 mei 2014 aan.[7] Met deze uitspraak werd in feite een streep door het verbod gezet. Sharon Dijksma, staatssecretaris van het Ministerie van Economische Zaken (EZ), is hiertegen in beroep gegaan[8] waardoor de zaak door het gerechtshof is behandeld op 3 september 2015.[9] Op 10 november volgt een beslissing over het verbod, tot die tijd is het verbod gewoon van kracht.

De vraag moet worden gesteld wat de gevolgen van het verbod kunnen zijn voor de nerts zelf. Als het verbod doorgaat is duidelijk dat de nerts in Nederland goed beschermd is. Maar hoe zit het met de welzijnseisen in andere landen in Europa? Wordt het probleem op deze manier niet alleen verschoven of is dit een goede stap in de richting van een betere bescherming van de nerts in Europa? Kortom: wat zou de rechter, vanuit het oogpunt van dierenwelzijn, moeten beslissen? Deze laatste vraag staat centraal in dit onderzoek en om hier een gedegen antwoord op te kunnen geven moeten verschillende aspecten worden belicht. Waarom is het fokverbod in de eerste plaats opgesteld en wat staat er precies in dit verbod? Wat voor bescherming genieten nertsen in Nederland zonder dit verbod? Wat zijn de eisen die de Europese Unie stelt aan nertsenwelzijn in een fokkerij? En wat zijn de eisen die andere Europese landen stellen in hun eigen wetgeving?

Deze vragen zullen in het rapport ‘De nerts in Europa’ stuk voor stuk worden beantwoord vanuit het oogpunt van dierenwelzijn en de juridische mogelijkheden. Daartoe moet eerst kennis over het welzijn van nertsen in fokkerijen worden verworven, wat gebeurt in hoofdstuk 1 van het rapport. Vervolgens zal in hoofdstuk 2 worden gekeken naar de bescherming van nertsen in de Nederlandse wet exclusief het fokverbod. Hoofdstuk 3 gaat in op het fokverbod zelf, vanaf het eerste initiatiefvoorstel tot de huidige wet. Na de positie in Nederland te hebben bekeken, zal in hoofdstuk 4 worden ingegaan op de Europese richtlijnen over nertsenhouderijen. Daarna wordt in hoofdstuk 5 van andere landen in Europa de nationale wetgeving geanalyseerd met betrekking tot bescherming van nertsen. Daarbij wordt in het bijzonder gekeken naar Denemarken en Polen, twee grotere producenten van nertsenbont dan Nederland.[10] Tot slot zal worden geconcludeerd wat de rechter het beste kan beslissen op 10 november, met verdere aanbevelingen als het gaat om Europese bescherming voor nertsen.


[1] Braakman, ‘Minder Europese regels? Voor de nertsenhouder liever niet’, Boerderij Vandaag 23 mei 2014

[2] Cox, Limburgs Dagblad 18 december 2012

[3] ‘Bont komt uit Denemarken’, AD.nl 6 mei 2014

[4] ‘Verbod op fokken van nertsen’, Volkskrant 13 december 2012

[5] ‘Nertsenfokkers naar rechter om verbod’, NRC Handelsblad 17 mei 2013

[6] Kema, Nieuwsuur 16 mei 2013

[7] Braakman, Boerderij Vandaag 23 mei 2014

[8] ‘Opschorten fokverbod nertsen: Dijksma in beroep’, Dierenbescherming.nl 21 mei 2014

[9] ‘Uitspraak Hoger Beroep nertsenfokkerij 10 november’, Dierenbescherming.nl 3 september 2015

[10] ‘Bont van stressvrije nertsen? Ze bijten zichzelf uit wanhoop’, RTLNieuws.nl 4 september 2015

Advertenties